Chwilio am y pâl

Teithiodd Linda Precious yr holl ffordd o Southend yn Essex i weld un aderyn môr yn arbennig - y pâl. Nid yw'n cael llawer o lwc nes bod Dave Bateson o'r RSPB yn pwyntio i lawr i'r môr islaw ac yn ei chynghori i wylio am eu bochau gwyn unigryw a'u boliau gwyn.

"Mae'n union beth daethais yma i'w weld. Mae'n un aderyn roeddwn heb ei weld erioed ac roeddwn yn awyddus i'w gweld - maent mor ddel " meddai Linda. Mae Dave a'i dîm yn treulio llawer o amser yn dod o hyd i balod ar gyfer y 35,000 o ymwelwyr y flwyddyn i Ynys Lawd, ond o ran cadwraeth, eu haderyn mwyaf pwysig yw'r frân goesgoch. Mae'n aelod o deulu'r frân, gyda bil coch nodedig a choesau coch, ac yn un o'r adar mwyaf prin ym Mhrydain.

Ceir ar Ynys Lawd naw o barau bridio'r frân goesgoch, dwy'r cant o boblogaeth y DU. Mae'r warchodfa gyfan a rhannau helaeth o rostir yn cael ei redeg ar eu cyfer a'u hangen i archwilio'r ddaear am gynrhon a chwilod.
Mae'r gwylogod a llursod sy'n dorf ar y silffoedd creigiau yn yr haf yn wir adar môr. Maent yn casáu bod ar y tir ac ond yn dod i'r lan i ddodwy eu hwyau. Hyd yn oed cyn y gall y cywion hedfan, maent yn hyrddio eu hunain dros 150 troedfedd drwy'r awyr, i lawr i'r dŵr ac yna'n padlo allan i'r môr agored gyda'u rhieni. Mae'n olygfa wych i'w weld.

Fel arfer, mae nythod adar y môr yn cael eu cuddio o'r golwg, ond yn Ynys Lawd, gallwch weld y sioe gyfan o Dwr Elin y RSPB Seabird Centre, sydd wedi ei leoli ar ymyl y clogwyn o flaen nythod yr adar cwerylgar.

Os nad ydych yn gallu gweld digon gyda'r llygad noeth, gallwch fenthyg ysbienddrych gan y ganolfan, syllu trwy delesgop neu wylio delweddau byw o dri chamera gwahanol - un o'r camerâu yn pwyntio at nyth bran coesgoch mewn ogof môr anhygyrch . "Byddwch yn cofio'r eiliadau hyn am flynyddoedd i ddod," meddai Dave Bateson. "Rydym yn ceisio agor llygaid pobl at y rhyfeddodau sydd yma".

Mae llawer o fywyd gwyllt Ynys Môn yr un mor wych: cymerwch Coedwig Niwbwrch er enghraifft, ble gewch weld, os ydych yn lwcus, gipolwg o wiwer goch brin a phrofi'r clwydfan cigfran ail - fwyaf yn y byd.